Mooi onderwijs begint met verwondering of een probleem!

Het roept emoties op, want het hart wordt geraakt. Het is de start van een betekenisvolle activiteit waarbij kinderen optimaal betrokken zijn en creatief leren denken en doen. Ze gaan onderzoeken en ontwerpen volgens het OOL- model ( onderzoekend en ontwerpend leren)

Stap 1: Waarnemen, confronteren, herkennen, wow-factor creëren

Onderzoekend leren wordt opgeroepen door verwondering: ik zag Kikker op verschillende manieren de rivier oversteken. Dat vind ik toch zo knap? Zouden jullie nog meer manieren kunnen verzinnen? Ontwerpend leren start met een probleem: Kikker wil graag naar de overkant. Maar zijn nieuwe streepbroek mag niet nat worden. Hoe kan hij dat nu toch doen?

Stap 2: Verkennen en oplossingen verzamelen, voorspellingen doen. 

Dit kan heel goed met coöperatieve werkvormen als denken-delen-uitwisselen, binnen-/ buitenkring, zodat alle kinderen meedenken. Daarna kunnen de ideeën verzameld worden in de mindmap of woordweb of op een lijst, die natuurlijk later aangevuld kan worden zodat de kinderen creatief blijven denken.

IMG 0117Stap 3: Plannetje maken wat je gaat onderzoeken of ontwerp schetsen. 

Dit wordt ook wel de aanrommelfase genoemd. Kinderen gaan eerst uitproberen wat er mogelijk is met echte materialen. Daarna gaan ze concreet nadenken over wat ze willen gaan uitvoeren, en de benodigde materialen verzamelen. Het is belangrijk dat je dit plannetje, werktekening of spelscript laat tekenen of opschrijven. Zo worden er verbindingen tussen de beide hersenhelften gelegd, waardoor dieper leren ontstaat. Door observatie zie je welk kind toe is aan de volgende stap. Jongste kleuters leren soms al genoeg van deze stap.

Stap 4: Uitvoeren/ aan de slag

Stimuleer vooral dat het heel goed is als kinderen zelf iets gaan onderzoeken of maken met al hun zintuigen, zodat alle kinderen iets anders maken of onderzoeken. Dit durven ze alleen als ze zich veilig voelen, als er een sfeer in de groep is dat het creatief bezig zijn beloont wordt in plaats van alleen het resultaat. Kinderen die gewend zijn om ‘juffenwerkjes’ na te maken, moeten dit echt leren. Maar als je doorzet en de tijd neemt, worden het ‘meesterwerken’! Geef altijd de mogelijkheid bij onderzoekjes om hun bevindingen vast te leggen op papier, bijvoorbeeld door te tekenen of te turven.

Stap 5: Testen en bijstellen, conclusies trekken

Had je dit resultaat verwacht? Is je vraag nu beantwoord? Voldoet je werkstuk nu aan alle afspraken? Heb je echt een oplossing gevonden? Kan Kikker nu droog naar de overkant? Hebben we nu echt veel oplossingen bedacht om hem droog aan de overkant te krijgen? Nee, als Kikker langs het touw gaat, buigt het te ver door. Dus ik moet dat touw strakker maken. En die knijpers gaan los en dan breekt de brug, dus daar ga ik touwtjes om binden, zodat ze niet meer los gaan.

IMG 0122Stap 6: Communiceren, presenteren en vergelijken

Laat de kinderen vooraf nadenken hoe ze hun resultaat willen gaan presenteren. Laat ze zelf de taken verdelen, en nadenken wat interessant is voor anderen, dus waar anderen van kunnen leren. Maak foto’s en laat ze er een zin onder zetten. Stimuleer het stellen van kritische vragen. Laat demonstreren dat de gevonden oplossing echt werkt. Ja, kikker kan droog naar de overkant!

Fase 7: Verdiepen en verbreden

Als afronding kun je terugblikken op hoe de kinderen het beleefd hebben, maar ook op het hele proces waarin ze samen gedacht en gepland hebben. Evalueer ook samen of je de gestelde doelen gehaald hebt, of dat je echt een antwoord hebt gevonden op je probleem of je onderzoeksvraag. Dit kan met allerlei coöperatieve werkvormen, maar ook met de bril van de juf of een evaluatiedobbelsteen. Leg altijd de verbinding met het hele thema en de leefwereld, zodat de kinderen begrijpen hoe de activiteit hier aan bijdraagt.  

En vooral: vier met elkaar wat bereikt is!

Truus Visser
Hogeschool Viaa

Aanbod Viaa: