Spelen is leren! Ook in Rwanda!

‘Moeder’ (6 jaar) stuurt een van ‘haar’ kinderen (4-6 jaar) erop uit om water te halen. “Wees wel zuinig met het water, want in deze droge periode kan het water opraken!”

November 2016 (net voor de lange vakantie):

Chantal geeft les aan zo’n 50 peuters en kleuters. Ze zitten op houten bankjes, opgesteld in rijen, voor een geïmproviseerd schoolbord (een houten plaat op een stoel). Chantal probeert de kinderen sommetjes als 7-3 = … uit te leggen. De kinderen die pen en papier mee hebben schrijven de sommen over in hun verfomfaaide schriftjes. Als ze klaar zijn lopen ze naar de juf om hun sommetjes te laten controleren. De kinderen die geen pen en papier mee hebben of geen idee hebben wat de andere kinderen aan het doen zijn, draaien heen en weer op de bankjes. Tussendoor gaat de groep één keer naar buiten om een estafettespel te spelen. Iedere dag lijkt hetzelfde te worden gedaan. De enige voorbereiding die Chantal heeft is een tabel met welk vak wanneer wordt gegeven.

Begin juni 2017:

Als we op de school aankomen zitten de kinderen en juf Chantal in een kring voor ‘World Discovery Circle Time’. Chantal ervaart nu dat zitten tussen de kinderen meer rust uitstraalt en dat ze daarmee de aandacht van de kinderen beter vasthoudt dan met rondlopen en (heel) hard praten.
Het thema is water. Chantal heeft de competenties en activiteiten voor ieder van de zes voorgeschreven leergebieden met behulp van het nieuwe curriculum voorbereid (world discovery, numeracy, literacy (Kinyarwanda en English), arts and culture, physical education and health en social emotional development). Ook haar ideeën voor ‘corner play’ heeft ze, in relatie tot het thema water, op papier uitgewerkt. Ze heeft de kinderen jerrycans water mee laten nemen en heeft zelf gezorgd voor een buis, lege zalfpotjes, karton, boeken en flessendoppen.
Tijdens ‘World Discovery’ praat Chantal met de kinderen over schoon en vervuild water. En over hoe water te gebruiken: de jerrycan altijd afsluiten met een dop en geen vervuild water drinken. Als de kinderen onrustig worden, doet Chantal een klapspelletje. Als vanzelf zijn de kinderen er weer bij met hun aandacht. Chantal sluit de lesactiviteit af met een zelfgemaakt lied over het water in de rivier.

Na World Discovery is het tijd voor ‘Corner Play’. De materialen liggen klaar en binnen no-time hebben de kinderen de materialen gepakt en zijn ze buiten in groepjes aan het spelen. Tijdens de training vroeg Chantal zich af hoe ze de kinderen vrij een ‘hoek’ kan laten kiezen en toch kan zorgen dat in alle hoeken wordt gespeeld. Ze heeft een bij de Rwandese cultuur passende oplossing gevonden. Ze werkt met vaste groepjes. Ieder groepje heeft een leider. De leider kiest de hoek. Chantal ziet er op toe dat de kinderen gedurende de week in verschillende hoeken spelen. (Wij hebben de suggestie gegeven om na een tijdje ook de leiders te wisselen.)

Tijdens het vorige bezoek waren de kinderen tijdens ‘corner play’ vooral aan het bouwen met bakstenen en aan het koken met lege zalfpotjes op vuurtjes van stenen en takjes, een ‘baby’ (opgerold kledingstuk) op de rug gebonden. Daar werden wij al heel blij van!

Nu, na de training over ‘thematic planning’, weet Chantal invulling te geven aan alle voorgeschreven hoeken, waar mogelijk uitgaand van het thema. Een groepje kinderen ‘leest’ boeken geleend van de ‘Primary school’ (‘book corner’); Een ander groepje kinderen sorteert en telt flessendoppen (‘numeracy corner’); Er zijn kinderen die koken, afwassen en kleding wassen (‘role play corner’); Een groepje jongens bouwt huizen van bakstenen met cement gemaakt van aarde en water. Het water voor het huis wordt aangevoerd door een plastic buis (‘construction corner’); Een paar kinderen sorteert, met onze hulp, de letters ‘a’ uit het woord ‘amazi’ (water) (‘literacy corner’); Andere kinderen tekenen waterkranen op een stuk karton (‘arts and culture corner’ 1); En een groepje kinderen maakt wielen van natuurlijke klei en water (‘arts and culture corner’ 2).

Niet alleen vakinhoudelijk leren de kinderen veel van deze activiteiten, het spel weerspiegelt ook duidelijk de complexiteit van hun sociaal-culturele werkelijkheid en de taal die daarin wordt gebruikt. Met een trotse glimlach worden de wielen van de heuvel gerold (“Mwarimu! Mwarimu! Reba!” (Juf! Juf! Kijk!)). De wielen die uit elkaar vallen moeten met nog een beetje extra water steviger worden gemaakt. In de ‘role play corner’ stuurt ‘moeder’ een van ‘haar kinderen’ erop uit om water te halen bij de waterkraan in het dorp. “En wees zuinig met het water, want in dit droge seizoen kan het water op raken.”

Emmanuel Muhawenimana en Dirkje Visser, project van VSO Rwanda

Aanbod IJsselgroep

Aanbod Viaa: